"ନେତି-ନେତି: ଏକ ଅଜେୟ ଯାତ୍ରା"

 

 "ନେତି-ନେତି: ଏକ ଅଜେୟ ଯାତ୍ରା" 

"ସମ୍ବଲପୁରର ଧୂଳିଉଡ଼ା ରାସ୍ତାରେ ଯେତେବେଳେ ଆକାଶର ବାପା ଅଟୋ ଚଲାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱପ୍ନ ଥାଏ— ପୁଅକୁ 'ବଡ଼ ମଣିଷ' କରିବା । କଟକର ସେହି ବଡ଼ ସ୍କୁଲର ଫାଟକ ପାଖରେ ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ପହଞ୍ଚିଲା, ତା' ଆଖିରେ ଭୟ ନଥିଲା, ଥିଲା ଏକ ଅଜବ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ । ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ରେଣୀର ସେହି କ୍ଲାସରୁମ୍‌ରେ ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷକ ଏକ ଜଟିଳ ଗଣିତ ପଚାରିଲେ, ସହରର ଧନୀ ପିଲାମାନେ ଚୁପ୍ ରହିଥିବା ବେଳେ ସମ୍ବଲପୁରୀ ମିଶା ଓଡ଼ିଆରେ ଆକାଶର ଉତ୍ତର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଦେଇଥିଲା..."

ମାତ୍ର ତିନି ମାସ ବିତିଛି । କଟକର ସେହି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସିକ ପରୀକ୍ଷା (Quarterly Exam) ଶେଷ ହୋଇଥାଏ । ସବୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ହାତରେ ରେଜଲ୍ଟ ସିଟ୍‌ । ସ୍କୁଲର ପ୍ରାର୍ଥନା ସଭାରେ ସବୁ ପିଲା ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ଉପସ୍ଥିତ ।

ହଠାତ୍ ପ୍ରିନ୍ସିପାଲ୍ ମାଇକ୍ ଧରି ଘୋଷଣା କଲେ— "ଏଥର ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଜଣେ ଏମିତି ଛାତ୍ର ରେକର୍ଡ କରିଛି, ଯିଏ ମାତ୍ର ତିନି ମାସ ତଳେ ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଆସିଥିଲା । ସେ ହେଉଛି ଆକାଶ! ୯୯ ପ୍ରତିଶତ ମାର୍କ ରଖି ସେ ସ୍କୁଲ୍ ଟପ୍ପର ହୋଇଛି ।"

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଲ୍‌ରେ କରତାଳିର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା । ଯେଉଁ ପିଲାମାନେ ଦିନେ ଆକାଶର ସାଧାରଣ ପୋଷାକ ଏବଂ ଭାଷାକୁ ନେଇ ହସୁଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାକୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲେ । ସ୍କୁଲ୍ ପ୍ରଶାସନ ତରଫରୁ ତାକୁ କେବଳ ପ୍ରଶଂସା ମିଳିଲା ନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର 'ମେରିଟ୍ ସ୍କଲାରସିପ୍' ଏବଂ ସମ୍ମାନଜନକ ଟ୍ରଫି ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା ।

ସ୍କୁଲରେ କରାଟେ ଏବଂ କୁଙ୍ଗଫୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଆକାଶ, ଯିଏ ସବୁବେଳେ ନୂଆ କଥା ଶିଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ସେ ଦିନ ଅପରାହ୍ନରେ ହଷ୍ଟେଲ ପଡ଼ିଆରେ ଏକାକୀ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏକ କଷ୍ଟକର 'ଫ୍ଲାଇଙ୍ଗ୍ କିକ୍' (Flying Kick) ଅଭ୍ୟାସ କଲାବେଳେ ସେ ନିଜର ଭାରସାମ୍ୟ ହରାଇ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା। ତା’ର ଡାହାଣ ହାତଟି ଦୁଇଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତା’ର ଚିତ୍କାରରେ ହଷ୍ଟେଲ କମ୍ପି ଉଠିଲା। ପ୍ରାଥମିକ ଚିକିତ୍ସା ପରେ ଡାକ୍ତର କହିଲେ— "ତୁରନ୍ତ ଅପରେସନ୍ ଦରକାର।"

ତା’ ପରଦିନ ଆକାଶର ବାପା ସ୍କୁଲରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କର ସେହି ପୁରୁଣା ମଇଳା ପୋଷାକ, କାନ୍ଧରେ ଗୋଟିଏ ଗାମୁଛା ଏବଂ ଚପଲ ଘୋଷାରି ହେବାର ଶବ୍ଦ ଦେଖି ସ୍କୁଲ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଓ ପିଲାମାନେ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲେ। ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଭାବୁଥିଲେ ଆକାଶ କୌଣସି ଧନୀ ପରିବାରର ପିଲା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଆକାଶ ଏକ ଅତି ଗରିବ ପରିବାରର ସନ୍ତାନ। କିଛି ପିଲା କହିଲେ, "ଏ ବାପା କ’ଣ ପୁଅର ଅପରେସନ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉଠାଇ ପାରିବେ?"

କିନ୍ତୁ ସେ ଜଣେ ବାପା ଥିଲେ। ସେ ନିଜର ପୁରୁଣା ଅଟୋକୁ ବନ୍ଧକ ରଖି ଏବଂ ସାଙ୍ଗସାଥୀଙ୍କ ଠାରୁ କରଜ କରି ପୁଅର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଟଙ୍କା ଯୋଗାଡ଼ କଲେ। ସେ କାହାରି ପାଖରେ ହାତ ପାତିଲେ ନାହିଁ। ଆକାଶକୁ ସମ୍ବଲପୁର ନେଇଗଲେ ଏବଂ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାର ସେବା କଲେ।

ଚାରି ମାସ ପରେ ଆକାଶ ଯେତେବେଳେ ସ୍କୁଲକୁ ଫେରିଲା, ତା’ର ଡାହାଣ ହାତରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ପଟ୍ଟି ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲା। ପାଠପଢ଼ାରେ ସେ ବହୁତ ପଛରେ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତା’ର ମନୋବଳ ଭାଙ୍ଗି ନଥିଲା। ସେ ବାମ ହାତରେ ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କଲା ଏବଂ ଦିନରାତି ଏକ କରି ପାଠ ପଢ଼ିଲା। ଯେତେବେଳେ ବାର୍ଷିକ ପରୀକ୍ଷା (Final Exam) ଫଳ ବାହାରିଲା, ଆକାଶ ପୁଣି ଥରେ ସମଗ୍ର ସ୍କୁଲରେ ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନ (Topper) ଅଧିକାର କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁହଁତୋଡ଼ ଜବାବ ଦେଲା।

ନୂଆ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷ ପାଇଁ ନାମଲେଖା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରି ଆକାଶ ସ୍କୁଲ୍ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ 'ଟିସି' (TC) ଆବେଦନ କଲା । ଶିକ୍ଷକମାନେ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ, ପୁଅର ଅପରେସନ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ପରେ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ଆଉ ପାଠ ପଢ଼ାଇବାକୁ ସମ୍ବଳ ନାହିଁ ।

ଆକାଶ ଭଳି ଜଣେ ପ୍ରତିଭାବାନ ଛାତ୍ରକୁ ହରାଇବାକୁ କେହି ଚାହୁଁନଥିଲେ । ସବୁ ଶିକ୍ଷକ ଏକାଠି ହୋଇ ସ୍କୁଲ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ୍ ପାଖରେ ଗୁହାରି କଲେ— "ଆକାଶ ଏହି ସ୍କୁଲ୍‌ର ଗର୍ବ, ତାକୁ ଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ।" ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ୍ ରାଜି ହୋଇ କହିଲେ, "ଯଦି ଆକାଶର ବାପା ନିଜର ଆର୍ଥିକ ଅକ୍ଷମତା ବିଷୟରେ ଏକ ଚିଠି ଲେଖିଦେବେ, ତେବେ ତା’ର ସବୁ ପଢ଼ା ଖର୍ଚ୍ଚ ସ୍କୁଲ୍ ବହନ କରିବ ।"

ଏହି ଖବର ଯେତେବେଳେ ଆକାଶର ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା, ସମସ୍ତେ ଭାବିଥିଲେ ସେ ଖୁସି ହୋଇଯିବେ । କିନ୍ତୁ ଯାହା ଘଟିଲା ତାହା କେହି କଳ୍ପନା କରିନଥିଲେ ।

ଆକାଶର ବାପା ସ୍କୁଲ୍ ଅଫିସକୁ ଆସିଲେ । ସେ 'ଟିସି' ଆବେଦନକୁ ଚିରି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସ୍କୁଲ୍‌ର ସାହାଯ୍ୟକୁ ନମ୍ରତାର ସହ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ । ସେ କହିଲେ:

"ଆଜ୍ଞା, ମୁଁ ଜଣେ ଗରିବ ଅଟୋ ଚାଳକ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ଜଣେ 'ଗରିବ କୋଟା'ର ଛାତ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ିବାକୁ ଚାହେଁନି । ମୁଁ ଚାହେଁ ସେ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତାରେ ପଢ଼ୁ । ଯଦି ମୁଁ ଆଜି ମୋର ଅକ୍ଷମତା ଲେଖି ଚିଠି ଦେବି, ତେବେ ମୋ ପୁଅ ମନରେ ଏହି ଭାବନା ରହିଯିବ ଯେ ସେ କାହାର ଦାନରେ ପଢ଼ୁଛି । ମୁଁ ଦିନରାତି ଅଟୋ ଚଲାଇବି, ଦରକାର ପଡ଼ିଲେ ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବି, କିନ୍ତୁ ପୁଅର ଫିସ୍ ମୁଁ ନିଜେ ଭରିବି ।"

ସ୍କୁଲ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଆକାଶର ବାପାଙ୍କ ଏହି "ସ୍ୱାଭିମାନ" ଦେଖି ନତମସ୍ତକ ହୋଇଗଲେ । ଆକାଶ ଆଖିରେ ଲୁହ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଛାତି ଗର୍ବରେ ଫୁଲି ଉଠୁଥିଲା । ସେ ଜାଣିଥିଲା ତା’ ବାପା ତାକୁ କେବଳ ପାଠ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପାଠ 'ଆତ୍ମସମ୍ମାନ' ଶିଖାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ।

ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶ ଏବେ କେବଳ ଏକ ନାମ ନୁହେଁ, ବରଂ ସଫଳତାର ଅନ୍ୟ ଏକ ପରିଚୟ ସାଜିଥିଲା। ସ୍କୁଲ ଭିତରେ ହେଉ ବା ବାହାରେ, ଯେକୌଣସି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସମସ୍ତେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରସ୍କାରଟି ଆକାଶର ପକେଟକୁ ହିଁ ଯିବ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶର ଜୀବନରେ ଏକ ନୂଆ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଲା। କିଶୋର ସୁଲଭ ଚପଳତା ଏବଂ ପ୍ରଶଂସାର ଅହଂକାର ଧୀରେ ଧୀରେ ତା'ର ବ୍ୟବହାରରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ପାଠପଢ଼ାରେ ସାମାନ୍ୟ ଅବହେଳା ଓ ବ୍ୟବହାରରେ କିଛିଟା ରୁକ୍ଷତା ଦେଖାଗଲା।

ଏହି ସମୟରେ ତା'ର ଭେଟ ହେଲା ଡକ୍ଟର ଦୀନବନ୍ଧୁ ମିଶ୍ରଙ୍କ ସହ। ସେ କେବଳ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଗଣିତ ଶିକ୍ଷକ ନଥିଲେ, ବରଂ ଶିଶୁ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଜଣେ ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ। ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ଆକାଶର ମନ ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ୟଚ୍ୟୁତ ହେଉଛି। ସେ ଆକାଶକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାକୁ ବନ୍ଧୁ ଭଳି ବୁଝାଇଲେ। ସେ କହିଲେ:

"ଆକାଶ, ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିବା ଅପେକ୍ଷା ଶିଖରରେ ନିଜକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ବଡ଼ କଥା। ତୁମ ବାପାଙ୍କ ସଂଘର୍ଷକୁ ମନେ ପକାଅ, ଯିଏ ଆଜି ବି ଅଟୋ ଚଲାଇ ତୁମ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି।"

ମିଶ୍ର ସାର୍‌ଙ୍କର ସେହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାଉନସେଲିଂ (Counseling) ଆକାଶର ଆଖି ଖୋଲିଦେଲା। ସେ ନିଜର ଭୁଲ ବୁଝିପାରିଲା ଏବଂ ପୁଣି ଥରେ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ଉତ୍ସାହରେ ନିଜର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଫେରିଆସିଲା। ଶେଷରେ ମାଟ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷା ଫଳ ବାହାରିଲା। ଆକାଶ ୯୭ ପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ରଖି ସମଗ୍ର ସ୍କୁଲ ତଥା ଜିଲ୍ଲାରେ ଗୌରବ ଆଣିଦେଲା।

ମାଟ୍ରିକ ରେଜଲ୍ଟ ପରେ ଆକାଶର ଘର ଆଗରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ କଲେଜର ଗାଡ଼ି ଭିଡ଼ ଜମାଇଲେ। ସମ୍ବଲପୁରରୁ କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ବ୍ରହ୍ମପୁର— ସବୁଠୁ ନାମୀଦାମୀ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଘୋଷିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା। କିଏ 'ଫ୍ରି ଆଡମିଶନ'ର ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଖାଉଥିଲା ତ କିଏ 'ଶହେ ପ୍ରତିଶତ ସ୍କଲାରସିପ୍'ର।

ସବୁ କଲେଜର ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଜ୍ଞାପନ— କେତେଜଣ NEET ପାଇଲେ, କେତେଜଣ IIT ରେ ସଫଳ ହେଲେ, ତାର ଏକ ଲମ୍ବା ତାଲିକା ଆକାଶ ଆଗରେ ରଖାଗଲା। ଆକାଶ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବାପା ଏହି ଚାକଚକ୍ୟ ଭରା ଦୁନିଆକୁ ଦେଖି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ଶେଷରେ, ଏକ ନାମୀ କଲେଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଆକାଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କଲା। ସେମାନେ କେବଳ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ନୁହେଁ, ବରଂ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ଶିକ୍ଷାଦାନ (Above Standard Education) ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଦେବାକୁ କଥା ଦେଲେ। ଆକାଶ ନିଜର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ଆଶାରେ ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନାମ ଲେଖାଇବାକୁ ସ୍ଥିର କଲା। ସେ ଜାଣିନଥିଲା ଯେ ଏହି 'ଅଫର' ପଛରେ ତା'ର ଶିକ୍ଷା ଅପେକ୍ଷା କଲେଜର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ତା'ର ପ୍ରତିଭାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଏକ ବଡ଼ ଯୋଜନା ଥାଇପାରେ।

କଲେଜ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଆକାଶକୁ ନିଜର 'ପୋଷ୍ଟର ବୟ' ବନାଇ ଦେଇଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ସେମିନାର, ପ୍ରଚାର ଅଭିଯାନ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ତାକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ନିଆଗଲା । ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଡ଼ି, ବଡ଼ ହୋଟେଲ ଏବଂ ଚାରିଆଡ଼େ ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ବହିପତ୍ରଠାରୁ ଦୂରେଇ ଗଲା । ସେ ଜାଣିପାରିଲା ନାହିଁ ଯେ ସେହି 'ସ୍ପେଶାଲ ପ୍ରିଭିଲେଜ୍' ତା ପାଇଁ ଏକ ସୁନା ପଞ୍ଜୁରୀ ସାଜିଛି ।

ସେହି ସମୟରେ ସୋନାଲି ନାମକ ଜଣେ ମେଧାବୀ ଛାତ୍ରୀ ଆକାଶର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ସେ ଆକାଶ ଭଳି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିନଥିଲା । ସୋନାଲି ନିଜର ପାଠପଢ଼ାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ ଚାଲିଲା । ଅନ୍ୟପଟେ, ଆକାଶ ଅଜାଣତରେ ନିଜର ଏକାଡେମିକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ହରାଇ ବସିଥିଲା ।

ଯେତେବେଳେ +୨ (ଯୁକ୍ତ ୨) ରେଜଲ୍ଟ ବାହାରିଲା, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲେ । ଯେଉଁ ସାଧାରଣ ପିଲାମାନେ ମୋଟା ଅଙ୍କର ଟଙ୍କା ଦେଇ ପଢୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଆକାଶଠାରୁ ବହୁତ ଭଲ ମାର୍କ ରଖିଲେ । ସୋନାଲି କଲେଜ ଟପ୍ପର ହୋଇ ଷ୍ଟାର୍ କ୍ୟାମ୍ପେନର୍ ସାଜିଲା । କିନ୍ତୁ ମାଟ୍ରିକର ୯୭% ଟପ୍ପର ଆକାଶ ମାତ୍ର ୫୦% ମାର୍କରେ ଅଟକି ଗଲା ।

ଆକାଶ ପାଇଁ ସମୟ ଯେପରି ଅଟକି ଗଲା। ଯେଉଁ ବାପା ଦିନେ ଗର୍ବରେ ସାରା ସମ୍ବଲପୁରରେ ପୁଅର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଆଜି ସେ ଅପମାନରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଇଁ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ସବୁ ସ୍ୱପ୍ନ ତାସଘର ଭଳି ଭାଙ୍ଗି ଚୁରମାର ହୋଇଗଲା। କଲେଜର ସେହି ଚାକଚକ୍ୟ, ଏସି ଗାଡ଼ି ଏବଂ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଗୋଟିଏ ନିମିଷରେ ଗାୟବ ହୋଇଗଲା। ଆକାଶ ପୁଣି ଥରେ ସେହି ପୁରୁଣା ସାଧାରଣ ଜୀବନକୁ ଫେରିଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଥର ମନରେ ଅନୁତାପର ନିଆଁ ଜଳୁଥିଲା।

ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆଘାତ ଥିଲା ସୋନାଲିର ନିରବତା। ଯେଉଁ ସୋନାଲି ଦିନେ ଆକାଶର ପ୍ରତିଭାରେ ବିମୋହିତ ଥିଲା, ଆଜି ସେ ଆକାଶର ପରିଚୟକୁ ଭୁଲିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା। ଆକାଶ ବାରମ୍ବାର ଫୋନ୍ କଲା, କିନ୍ତୁ ସୋନାଲି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନଥିଲା। ଜଣେ ସଫଳ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ସୁନାର ହାର ସାଜିଥିବା ସୋନାଲି ପାଇଁ ଆଜିର 'ଅସଫଳ' ଆକାଶ କେବଳ ଏକ ବୋଝ ଥିଲା। ସୋନାଲିର ଏହି ବ୍ୟବହାର ଆକାଶକୁ ବୁଝାଇଦେଲା ଯେ ଦୁନିଆ କେବଳ ସଫଳତାକୁ ପୂଜା କରେ, ମଣିଷକୁ ନୁହେଁ।

ଆକାଶ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାର ଦ୍ୱାର ପ୍ରାୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା । କମ୍ ମାର୍କ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ନାମୀ ସରକାରୀ କଲେଜରେ ସ୍ଥାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ ଏବଂ ଘରର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଏତେ ଖରାପ ଥିଲା ଯେ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ କଲେଜ କଥା ଚିନ୍ତା କରିବା ମଧ୍ୟ ପାପ ଥିଲା । ଦୀର୍ଘ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ ତା’ର ପାଠପଢ଼ା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ।

ପରିବାରର ବୋଝ ମୁଣ୍ଡାଇ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଆସିଲା । ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ସେଲ୍ସମ୍ୟାନ୍ ଭାବେ କାମ କଲା, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସେ ନିଜକୁ ଖାପଖୁଆଇ ପାରିଲା ନାହିଁ । ଏହାପରେ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଏକ ନାମୀ ସ୍କୁଲରେ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଗାର୍ଡ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଲା । ଦିନେ ଯେଉଁ ପିଲାମାନଙ୍କ ଭଳି ସେ ଟପ୍ପର ଥିଲା, ଆଜି ସେହି ଧନୀ ପିଲାମାନେ ତାକୁ ଅପମାନିତ କଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଅହଂକାର ଆକାଶର ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ବାରମ୍ବାର ଆଘାତ ଦେଲା ।

ଶେଷରେ ସେ ସବୁ ଛାଡ଼ି ମାର୍କେଟରେ ଜଣେ ବେପାରୀ (Vendor) ସାଜିଲା । ବଡ଼ ବଡ଼ ଦୋକାନରୁ ଜିନିଷ ସଂଗ୍ରହ କରି ସେ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା । ଧୂଳି, ଖରା ଏବଂ କଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ସେ କିଛି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ତା’ ଭିତରେ ଥିବା ସେହି ମେଧାବୀ ଛାତ୍ରଟି କେଉଁଠି ହଜିଗଲା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା ।

ଆକାଶ ବିଷୟରେ ହ୍ୱାଟସ୍‌ଆପ୍‌ରେ ହେଉଥିବା ଥଟ୍ଟା-ମଜା ଏବଂ #TopperVendor ଭଳି ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ ହ୍ୟାସଟ୍ୟାଗ୍ ସୋନାଲିକୁ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଲା। ଯେଉଁ ସୋନାଲି ଦିନେ ଆକାଶର ବିଫଳତା ପାଇଁ ତାଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଥିଲା, ଆଜି ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସମାଲୋଚନା ସହିପାରିଲା ନାହିଁ। ସେ ଆକାଶକୁ ଫୋନ୍ କରି କହିଲା— "ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରକୃତରେ ଭଲ ପାଅ, ତେବେ ପୁଣି ଥରେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣ କରି ଦେଖାଅ। ମୁଁ ତୁମର ସେହି ପୁରୁଣା ଆକାଶକୁ ଫେରି ପାଇବାକୁ ଚାହେଁ।"

ସୋନାଲିର ମୁହଁରୁ 'ଭଲପାଇବା'ର ଏହି ଶବ୍ଦ ଆକାଶ ପାଇଁ ଏକ ସଞ୍ଜୀବନୀ ସଦୃଶ ଥିଲା। ସେ ନିଜକୁ ପଚାରିଲା— "ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?" ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମନେପଡ଼ିଲା ମିଶ୍ର ସାର୍‌ଙ୍କ ସେହି କଥା: "ନେତି-ନେତି" (Neti-Neti), ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା ଶେଷ ନୁହେଁ।

ମିଶ୍ର ସାର୍‌ଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ଆକାଶ ଦୂର ନିରନ୍ତର ଶିକ୍ଷା (Distance Mode) ମାଧ୍ୟମରେ କଳା (Arts) ବିଭାଗରେ ନାମ ଲେଖାଇଲା। ଇତିହାସକୁ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲା ଯେ— କିପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପତନ ହୁଏ ଏବଂ କିପରି ଜଣେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ବୁଦ୍ଧି ଓ ସାହସ ବଳରେ ସମ୍ରାଟ ସାଜେ। ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନେପୋଲିଅନ୍‌ଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ଚରିତ୍ର ଆକାଶକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଖାଇଲେ।

ଆକାଶ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ ଏବେ ବି ଜାରି ରହିଥିଲା। ଦିନରେ ବଜାରର ସେହି ଭିଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରିବା ଏବଂ ରାତିରେ ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟାଇବା— ଏହା ହିଁ ତା’ର ଜୀବନ ସାଜିଥିଲା। ତାର ଦୃଢ଼ ପରିଶ୍ରମ ଯୋଗୁଁ ସେ ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରାଜୁଏସନରେ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ରଖି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

କିନ୍ତୁ ସଫଳତାର ଭୋକ ତା’ର ଏବେ ବି ମରିନଥିଲା। ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଡିଷ୍ଟାନ୍ସ ମୋଡ୍‌ (Distance Mode) ରେ ଇତିହାସରେ ପିଜି (M.A.) ପାଇଁ ନାମ ଲେଖାଇଲା। ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ ହାତରେ ସେ ସାମାନ୍ୟ କଲମ ଧରିବାକୁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲା, ଆଜି ସେହି ହାତରେ ସେ ଇତିହାସର ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ରଣନୀତିର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରୁଥିଲା।

ଶେଷରେ ସେହି ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଦିନଟି ଆସିଲା। ପରୀକ୍ଷା ଫଳ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ଆକାଶ କେବଳ ପାସ୍‌ କରିନଥିଲା, ବରଂ ସେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ (Gold Medalist) ବିଜେତା ହୋଇଥିଲା। ଯେଉଁ ଆକାଶକୁ ଦୁନିଆ ହସରେ ଉଡ଼ାଇ ଦେଇଥିଲା, ଆଜି ସେ ନିଜ ନାମ ଆଗରେ 'ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ବିଜେତା'ର ମୋହର ଲଗାଇ ଦେଇଥିଲା।

ଆକାଶର 'ଗୋଲ୍ଡ ମେଡାଲ' ଖବର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ନିଆଁ ଭଳି ବ୍ୟାପିଗଲା। ତା’ର ବାପା ବହୁ କଷ୍ଟରେ ସଞ୍ଚିଥିବା ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଫିକ୍ସଡ୍ ଡିପୋଜିଟ୍ ଆକାଶ ହାତରେ ଟେକିଦେଲେ। ସେହି ଟଙ୍କାକୁ ସମ୍ବଳ କରି ଆକାଶ ଦିଲ୍ଲୀର ମୁଖାର୍ଜୀ ନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚାକଚକ୍ୟ ଓ ଛଳନାକୁ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଭବ କରିସାରିଥିଲା, ତେଣୁ ସେ କୌଣସି ବିଜ୍ଞାପନ ଭ୍ରମରେ ନପଡ଼ି କେବଳ ନିଜର ସାଧନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଲା।

ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ପରିଶ୍ରମର ଫଳ ମିଳିଲା। ଆକାଶ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ଉଚ୍ଚ ମାନ୍ୟତା ରଖି IAS ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ମସୁରୀର ଲବାସନାରେ ତାଲିମ ଶେଷ କରି ସେ SDM ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ସୋନାଲି ନିଜର ଗବେଷଣା ଶେଷ କରି ଜଣେ ଆସିଷ୍ଟାଣ୍ଟ ପ୍ରଫେସର ଭାବେ କ୍ୟାରିୟର ଆରମ୍ଭ କଲା। ପରିଶେଷରେ, ଉଭୟ ବିବାହ ବନ୍ଧନରେ ଆବଦ୍ଧ ହେଲେ।

ସବୁଠାରୁ ଭାବପ୍ରବଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେହି ପୁରୁଣା କଲେଜରେ ଆକାଶ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅତିଥି ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଲା। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ସେ କହିଲା:

"ଜୀବନରେ ହାରିଯିବାଟା ଶେଷ ନୁହେଁ, ବରଂ ହାରିଯାଇ ନଉଠିବାଟା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପରାଜୟ। ମନେରଖନ୍ତୁ, 'ନେତି-ନେତି' (ଏହା ଶେଷ ନୁହେଁ)। ତୁମର ପରିଚୟ ତୁମର ମାର୍କସିଟ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ତୁମର ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନ।"

ସେଦିନ ସେହି ସଭାଗୃହରେ ଉପସ୍ଥିତ ଡକ୍ଟର ଦୀନବନ୍ଧୁ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଆଖିରେ ଗର୍ବର ଲୁହ ଥିଲା ଏବଂ କଲେଜ ଫାଟକ ବାହାରେ ଆକାଶର ବାପା ଆଜି ବି ନିଜ ସେହି ଅଟୋ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ହସୁଥିଲେ— କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଅଟୋ ଚାଳକ ନଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ଜଣେ IAS ଅଫିସରଙ୍କ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ପିତା।

କଲେଜ ସଭାଗୃହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରବତା। ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଜଣେ ପ୍ରତିଭାବାନ IAS ଅଫିସର ଭାବେ ଆକାଶ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ସାମ୍ନାରେ ବସିଛନ୍ତି ହଜାର ହଜାର ଯୁବ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ମିଶ୍ର ସାର୍ ଏବଂ ଜୀବନ ସାଥୀ ସୋନାଲି। ଆକାଶ ମାଇକ୍ ଧରି କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲା:

"ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରବନ୍ଧୁମାନେ,

ଆଜି ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଜଣେ ସଫଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ସଫଳତା ପଛରେ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ସମୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ମୁଁ ସେହି ଆକାଶ, ଯିଏ ଦିନେ ମାଟ୍ରିକରେ ଟପ୍ପର ହେବା ପରେ ଯୁକ୍ତ ଦୁଇରେ ମାତ୍ର ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ରଖିଥିଲା। ମୁଁ ସେହି ଆକାଶ, ଯାହାକୁ ଦୁନିଆ '#TopperVendor' କହି ଉପହାସ କରୁଥିଲା।

ମନେରଖନ୍ତୁ, ଜୀବନ କୌଣସି ପରୀକ୍ଷାର 'ରେଜଲ୍ଟ ସିଟ୍' ନୁହେଁ। ଯଦି କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଲାଗେ ଯେ ସବୁ କିଛି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ମୋର ମିଶ୍ର ସାର୍‌ଙ୍କ ସେହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ମନେ ପକାଇବେ— 'ନେତି-ନେତି' (Neti-Neti)। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି— 'ଏହା ଶେଷ ନୁହେଁ, ଏହା ଶେଷ ନୁହେଁ'।

ସଫଳତା କେବଳ ମୂଲ୍ୟବାନ ବହି ବା ବଡ଼ କଲେଜର ବିଜ୍ଞାପନରେ ମିଳେନାହିଁ। ଏହା ମିଳିଥାଏ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ନିଜ ଉପରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱାସରୁ। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ରାସ୍ତାରେ ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରୁଥିଲି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଇତିହାସ ପଢ଼ୁଥିଲି। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲି ଯେ, ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଥରେ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି, ଇତିହାସ କେବଳ ସେମାନଙ୍କୁ ହିଁ ମନେ ରଖେ।

ମୋର ସଫଳତା ପଛରେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଅଛି— ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଭଲପାଇବା, ଯାହା ମୋତେ ସୋନାଲିଙ୍କଠାରୁ ମିଳିଲା ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ସ୍ୱାଭିମାନ, ଯାହା ମୋ ବାପା ମୋତେ ଶିଖାଇଥିଲେ। ମୁଁ ଆଜି ଯାହା ବି, କେବଳ ସେହି ଅଟୋ ଚଲାଉଥିବା ବାପାଙ୍କ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କର ସେହି କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଓ ଅଦମ୍ୟ ମନୋବଳ ପାଇଁ।

ଶେଷରେ ଏତିକି କହିବି— ପରିସ୍ଥିତି ଯାହା ବି ହେଉ, ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆଜିର ପରାଜୟ କାଲିର ବଡ଼ ସଫଳତାର ମୂଳଦୁଆ ହୋଇପାରେ। ଧନ୍ୟବାଦ।"

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଲ୍‌ରେ କରତାଳିର ଶବ୍ଦ ଥମିବାର ନାମ ନେଉନଥିଲା। ଆକାଶ ମଞ୍ଚରୁ ଓହ୍ଲାଇ ସିଧା ବାହାରକୁ ଗଲା ଏବଂ ତା’ ବାପାଙ୍କ ହାତ ଧରି ତାଙ୍କୁ ନିଜର ନାଲିବତୀ ଗାଡ଼ି ଭିତରେ ବସାଇଲା। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତଟି ହିଁ ତା’ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ 'ଗୋଲ୍ଡ ମେଡାଲ' ଥିଲା।